Gasotransmitters (NO, H2S, CO) as Contributors to the Nociceptive Process in the Trigeminovascular System

Cover Page

Cite item

Full Text

Open Access Open Access
Restricted Access Access granted
Restricted Access Subscription Access

Abstract

Gasotransmitters (gas-mediators) such as nitric oxide (NO), hydrogen sulfide (H2S) and carbon monoxide (CO) are a promising group of endogenous signalling molecules to study. The physiological effects of gasotransmitters may contribute to the generation of nociceptive signal in various pain syndromes, including migraine. The basis of pain sensation in migraine is the activation of the trigeminovascular system (TVS), consisting of trigeminal ganglion (TG) afferents, blood vessels and mast cells in the dura mater. The involvement of NO in the nociceptive signalling process in headaches has been described in numerous studies, and injections of the NO donor, nitroglycerin, are a well-known method for modelling migraine in humans and laboratory animals. In TVS, NO interacts with various molecular targets such as TRPV1 and TRPA1 channels, as well as key migraine mediators, PACAP (pituitary adenylate cyclase-activating polypeptide) and CGRP (calcitonin gene-related peptide). H2S exerts its own activating effect on trigeminal nerve activity and is also able to modulate the activity of TRP channels (transient receptor potential channels) and P2X receptors, exhibiting both pro- and antinociceptive effects. The result of the interaction between NO and H2S, nitroxyl ion (HNO-) is able to activate TRPA1 channels. CO is a less studied gasotransmitter in the context of molecular mechanisms of migraine, but the involvement of its producing enzyme, haemoxygenase, in pro- and anti-nociceptive effects in models of inflammatory and neuropathic pain has been described. The molecular targets of CO action remain unidentified in TVS. This review provides information on the role of endogenous and exogenous gasotransmitters in TVS, in which the excitability of peripheral afferents determines the occurrence of action potentials that transmit the nociceptive signal to central structures, and sensitization is a factor in the development of chronic migraine. An in-depth study of the signalling role of gasotransmitters in the pathophysiology of migraine pain syndrome may contribute to the development of more effective therapies for this disease.

About the authors

S. O. Svitko

Kazan (Volga Region) Federal University, Institute of Fundamental Medicine and Biology, Department of Human and Animal Physiology

Kazan, Russia

A. S. Ananev

Kazan (Volga Region) Federal University, Institute of Fundamental Medicine and Biology, Department of Human and Animal Physiology

Kazan, Russia

E. S. Nevsky

Kazan (Volga Region) Federal University, Institute of Fundamental Medicine and Biology, Department of Human and Animal Physiology

Kazan, Russia

K. S. Shaidullova

Kazan (Volga Region) Federal University, Institute of Fundamental Medicine and Biology, Department of Human and Animal Physiology

Kazan, Russia

G. F. Sitdikova

Kazan (Volga Region) Federal University, Institute of Fundamental Medicine and Biology, Department of Human and Animal Physiology

Email: sitdikovaguzel@gmail.com
Kazan, Russia

References

  1. Ashina M., Hansen J.M., Do T.P., Melo-Carrillo A., Burstein R., Moskowitz M.A. // Lancet Neurol. 2019. V. 18. № 8. P. 795–804.
  2. Akerman S., Karsan N., Bose P., Hoffmann J.R., Holland P.R., Romero-Reyes M., Goadsby P.J. // Brain. 2019. V. 142. № 1. P. 103–119.
  3. Steiner T.J., Stovner L.J., Jensen R., Uluduz D., Katsarava Z. // J. Headache Pain. 2020. V. 21. № 1. P. 137.
  4. Xu H., Han W., Wang J., Li M. // J. Headache Pain. 2016. V. 17. № 1. P. 113.
  5. Diener H.C., Holle D., Solbach K., Gaul C. // Nat. Rev. Neurol. 2016. V. 12. №10. P. 575–583.
  6. Deen M., Correnti E., Kamm K., Kelderman T., Papetti L., Rubio-Beltrán E., Vigneri S., Edvinsson L., Maassen Van Den Brink A. // J. Headache Pain. 2017. V. 18. № 1. P. 96.
  7. Cohen F., Yuan H., DePoy E.M.G., Silberstein S.D. // Neurotherapeutics. 2022. V. 19. № 3. P. 922–930.
  8. Olesen J., Burstein R., Ashina M., Tfelt-Hansen P. // Lancet Neurol. 2009. V. 8. № 7. P. 679–690.
  9. Nurkhametova D.F., Koroleva K.S., Gafurov O.Sh., Giniatullina R.R., Sitdikova G.F., Giniatullin R.A. // Neurosci. Behav. Physiol. 2020. V. 50. № 7. P. 900–906.
  10. Spekker E., Tanaka M., Szabó Á., Vécsei L. // Biomedicines. 2021. V. 10. № 1. P. 76.
  11. Biscetti L., Cresta E., Cupini L.M., Calabresi P., Sarchielli P. // Neurobiol. Dis. 2023. V. 180. P. 106072.
  12. Hermann A., Sitdikova G.F., Weiger T.M. // Berlin; Heidelberg: Springer, 2012.
  13. Sitdikova G.F., Yakovlev A.V., Zefirov A.L. // Bulletin. Sib. Med. 2014. V. 13. № 6. P. 185–200.
  14. Olesen J., Thomsen L., Lassen L., Olesen I. // Cephalalgia. 1995. V. 15. № 2. P. 94–100.
  15. Koroleva K.S., Svitko S.O., Nurmieva D.A., Gafurov O.Sh., Buglinina A.D., Sitdikova G.F. // J. Ev. Biochem. Physiol. 2022. V. 58. № 3. P. 901–914.
  16. Koroleva K., Svitko S., Ananev A., Buglinina A., Bogatova K., Yakovleva O., Nurmieva D., Shaidullov I., Sitdikova G. // Int. J. Mol. Sci. 2023. V. 24. № 8. P. 7519.
  17. Kilinc E., Tore F., Dagistan Y., Bugdayci G. // Inflammation. 2020. V. 43. № 1. P. 264–273.
  18. Ng P.C., Hendry-Hofer T.B., Witeof A.E., Brenner M., Mahon S.B., Boss G.R., Haouzi P., Bebarta V.S. // J. Med. Toxicol. 2019. V. 15. № 4. P. 287–294.
  19. Ghanizada H., Arngrim N., Schytz H.W., Olesen J., Ashina M. // Cephalalgia. 2018. V. 38. № 13. P. 1940–1949.
  20. Arngrim N., Schytz H.W., Hauge M.K., Ashina M., Olesen J. // Cephalalgia. 2014. V. 34. № 14. P. 1169–1180.
  21. Teicher C., De Col R., Messlinger K. // Front. Neurol. 2017. V. 8.
  22. Koroleva K., Ermakova E., Mustafina A., Giniatullina R., Giniatullin R., Sitdikova G. // Front. Cell. Neurosci. 2020. V. 14.
  23. Uddman R., Tajti J., Sundler F., Cardell L.O. // Neuro. Endocrinol. Lett. 2004. V. 25. № 6. P. 423–428.
  24. Fan W., Huang F., Dong W., Gao Z., Li C., Zhu X., Li D., He H. // J. Mol. Histol. 2009. V. 40. № 3. P. 209–215.
  25. Aurora S.K., Brin M.F. // Headache. J. Head. Face. Pain. 2017. V. 57. № 1. P. 109–125.
  26. Haanes K.A., Edvinsson L. // CNS. Drugs. 2019. V. 33. № 6. P. 525–537.
  27. May A. // Neurol. Sci. 2017. V. 38. № S1. P. 125–130.
  28. Schulte L.H., Allers A., May A. // Neurology. 2017. V. 88. № 21. P. 2011–2016.
  29. Close L.N., Eftekhari S., Wang M., Charles A.C., Russo A.F. // Cephalalgia. 2019. V. 39. № 3. P. 428–434.
  30. Gerasimova E., Yakovleva O., Enikeev D., Bogatova K., Hermann A., Giniatullin R., Sitdikova G. // Biomolecules. 2022. V. 12. № 5. P. 735.
  31. Eftekhari S., Warfvinge K., Blixt F.W., Edvinsson L. // J. Pain. 2013. V. 14. № 11. P. 1289–1303.
  32. Olesen J., Burstein R., Ashina M., Tfelt-Hansen P. // Lancet Neurol. 2009. V. 8. № 7. P. 679–690.
  33. Levy D., Moskowitz M.A. // Annu. Rev. Neurosci. 2023. V. 46. № 1. P. 39–58.
  34. Burstein R., Noseda R., Borsook D. // J. Neurosci. 2015. V. 35. № 17. P. 6619–6629.
  35. Iyengar S., Johnson K.W., Ossipov M.H., Aurora S.K. // Headache. J. Head. Face. Pain. 2019. V. 59. № 5. P. 659–681.
  36. Messlinger K., Lennerz J.K., Eberhardt M., Fischer M.J.M. // Headache. J. Head. Face. Pain. 2012. V. 52. № 9. P. 1411–1427.
  37. Eftekhari S., Salvatore C.A., Johansson S., Chen T., Zeng Z., Edvinsson L. // Brain Res. 2015. V. 1600. P. 93–109.
  38. Zakharov A., Vitale C., Kilinc E., Koroleva K., Fayuk D., Shelukhina I., Naumenko N., Skorinkin A., Khazipov R., Giniatullin R. // Front. Cell. Neurosci. 2015. V. 9.
  39. Yegutkin G.G., Guerrero-Toro C., Kilinc E., Koroleva K., Ishchenko Y., Abushik P., Giniatullina R., Fayuk D., Giniatullin R. // Purin. Signal. 2016. V. 12. № 3. P. 561–574.
  40. Koroleva K., Gafurov O., Guselnikova V., Nurkhametova D., Giniatullina R., Sitdikova G., Mattila O.S., Lindsberg P.J., Malm T.M., Giniatullin R. // Front. Cell. Neurosci. 2019. V. 13. P. 195
  41. Kilinc E., Guerrero-Toro C., Zakharov A., Vitale C., Gubert-Olive M., Koroleva K., Timonina A., Luz L.L., Shelukhina I., Giniatullina R., Tore F., Safronov B.V., Giniatullin R. // Neuropharmacol. 2017. V. 116. P. 160–173.
  42. Levy D., Burstein R., Kainz V., Jakubowski M., Strassman A.M. // Pain. 2007. V. 130. № 1. P. 166–176.
  43. Schueler M., Neuhuber W.L., De Col R., Messlinger K. // Headache. J. Head. Face. Pain. 2014. V. 54. № 6. P. 996–1009.
  44. Jacobs B., Dussor G. // Neurosci. 2016. V. 338. P. 130–144.
  45. Zhang X., Levy D., Kainz V., Noseda R., Jakubowski M., Burstein R. // Ann. Neurol. 2011. V. 69. № 5. P. 855–865.
  46. Ананьев А.С., Свитко С.О., Шайдуллова К.С. // Международн. научно-исследов. ж. 2023. № 12 (138).
  47. Picón-Pagès P., Garcia-Buendia J., Muñoz F.J. // Biochim. Biophysic. Acta. Mol. Bas. Disease. 2019. V. 1865. № 8. P. 1949–1967.
  48. Lundberg J.O., Weitzberg E. // Cell. 2022. V. 185. № 16. P. 2853–2878.
  49. Hou M., Uddman R., Tajti J., Edvinsson L. // Brain Res. 2003. V. 964. № 2. P. 179–186.
  50. Schlechtweg P., Röder J., Fischer M., Neuhuber W., Messlinger K. // Cephalalgia. 2009. V. 29. № 5. P. 566–579.
  51. Ramachandran R., Ploug K.B., Hay-Schmidt A., Olesen J., Jansen-Olesen I., Gupta S. // Neurosci. Lett. 2010. V. 484. № 3. P. 192–196.
  52. Pedersen SH., Ramachandran R., Amrutkar DV., Petersen S., Olesen J., Jansen-Olesen I. // Cephalalgia. 2015. V. 35. № 14. P. 1287–1297.
  53. Gilchrist M., McCauley S.D., Befus A.D. // Blood. 2004. V. 104. № 2. P. 462–469.
  54. Сoleman J.W. // Clin. Exp. Immunol. 2002. V. 129. № 1. P. 4–10.
  55. Greco R., Meazza C., Mangione A.S., Allena M., Bolla M., Amantea D., Mizoguchi H., Sandrini G., Nappi G., Tassorelli C. // Cephalalgia. 2011. V. 31. № 2. P. 190–198.
  56. Demartini C., Greco R., Zanaboni A.M., Sances G., De Icco R., Borsook D., Tassorelli C. // Prog. Neurobiol. 2019. V. 177. P. 15–32.
  57. Sureda-Gibert P., Romero-Reyes M., Akerman S. // Neurobiol. Pain. 2022. V. 12. P. 100105.
  58. Schulz J.M., Al‐Khazraji B.K., Shoemaker J.K. // Exp. Physiol. 2018. V. 103. № 8. P. 1047–1055.
  59. Rahmann A., Wienecke T., Hansen J., Fahrenkrug J., Olesen J., Ashina M. // Cephalalgia. 2008. V. 28. № 3. P. 226–236.
  60. Dieterle A., Fischer M.J., Link A.S., Neuhuber W.L., Messlinger K. // Cephalalgia. 2011. V. 31. № 1. P. 31–42.
  61. Pardutz A., Krizbai I., Multon S., Vecsei L., Schoenen J. // Neuroreport. 2000. V. 11. № 14. P. 3071–3075.
  62. Tassorelli C., Joseph S.A. // Brain Res. 1995. V. 682. № 1–2. P. 167–181.
  63. Xie S.S., Fan W.G., Liu Q., Li J.Z., Zheng M.M., He H.W., Huang F. // Eur. Rev. Med. Pharmacol. Sci. 2020. V. 24. № 13. P. 7399–7411.
  64. Reuter U. // Brain. 2001. V. 124. № 12. P. 2490–2502.
  65. Maniyar F.H., Sprenger T., Monteith T., Schankin C., Goadsby P.J. // Brain. 2014. V. 137. № 1. P. 232–241.
  66. Karsan N., Bose P.R., Thompson C., Newman J., Goadsby P.J. // Cephalalgia. 2020. V. 40. № 8. P. 828–841.
  67. Akerman S., Romero-Reyes M., Karsan N., Bose P., Hoffmann J.R., Holland P.R., Goadsby P.J. // Pain. 2021. V. 162. № 5. P. 1567–1577.
  68. Pradhan A.A., Smith M.L., McGuire B., Tarash I., Evans C.J., Charles A. // Pain. 2014. V. 155. № 2. P. 269–274.
  69. Tuka B., Helyes Z., Markovics A., Bagoly T., Németh J., Márk L., Brubel R., Reglődi D., Párdutz Á., Szolcsányi J., Vécsei L., Tajti J. // Peptides (N.Y.). 2012. V. 33. № 2. P. 307–316.
  70. Greco R., Demartini C., Zanaboni A.M., Tassorelli C. // J. Headache. Pain. 2018. V. 19. № 1. P. 51.
  71. Jeong H., Moye LS., Southey B.R., Hernandez A.G., Dripps I., Romanova E.V., Rubakhin S.S., Sweedler J.V., Pradhan A.A., Rodriguez-Zas S.L. // Front. Syst. Neurosci. 2018. V. 12.
  72. Gonçalves F.M., Luizon M.R., Speciali J.G., Martins-Oliveira A., Dach F., Tanus-Santos J.E. // Mol. Cell. Biochem. 2012. V. 370. № 1–2. P. 183–189.
  73. Borroni B., Rao R., Liberini P., Venturelli E., Cossandi M., Archetti S., Caimi L., Padovani A. // Headache. J. Head. Face. Pain. 2006. V. 46. № 10. P. 1575–1579.
  74. González-Ramírez R., Chen Y., Liedtke W.B., Morales-Lázaro S.L. // CRC Press. 2017. P. 125–148.
  75. Gafurov O., Koroleva K., Giniatullin R. // Front. Cell. Neurosci. 2021. V. 14.
  76. Shimizu T., Toriumi H., Sato H., Shibata M., Nagata E., Gotoh K., Suzuki N. // Brain Res. 2007. V. 1173. P. 84–91.
  77. Koroleva K., Mustafina A., Yakovlev A., Hermann A., Giniatullin R., Sitdikova G. // Front. Cell. Neurosci. 2017. V. 11.
  78. Meents J.E., Neeb L., Reuter U. // Trends. Mol. Med. 2010. V. 16. № 4. P. 153–159.
  79. Caterina M.J. // Americ. J. Physiol. Regul. Integr. Compar. Physiol. 2007. V. 292. № 1. P. R64–R76.
  80. Yoshida T., Inoue R., Morii T., Takahashi N., Yamamoto S., Hara Y., Tominaga M., Shimizu S., Sato Y., Mori Y. // Nat. Chem. Biol. 2006. V. 2. № 11. P. 596–607.
  81. Miyamoto T., Dubin A.E., Petrus M.J., Patapoutian A. // PloS. One. 2009. V. 4. № 10.
  82. Nagy-Grócz G., Tar L., Bohár Z., Fejes-Szabó A., Laborc K.F., Spekker E., Vécsei L., Párdutz Á. // Cephalalgia. 2016. V. 36. № 9. P. 849–861.
  83. Jin Y., Kim J., Kwak J. // Korea. K. Physiol. Pharmacol. 2012. V. 16. № 3. P. 211.
  84. Bernier L., Ase A.R., Séguéla P. // Br. J. Pharmacol. 2018. V. 175. № 12. P. 2219–2230.
  85. Inoue H., Kuroda H., Ofusa W., Oyama S., Kimura M., Ichinohe T., Shibukawa Y. // Int. J. Mol Sci. 2021. V. 22. № 11. P. 5978.
  86. Burnstock G. // Circ. Res. 2017. V. 120. № 1. P. 207–228.
  87. Da Silva C.G., Specht A., Wegiel B., Ferran C., Kaczmarek E. // Circulation. 2009. V. 119. № 6. P. 871–879.
  88. Borsani E., Albertini R., Labanca M., Lonati C., Rezzani R., Rodella L.F. // J. Neurosci. Res. 2010. V. 88. № 12. P. 2715–2726.
  89. Yao S.T., Gourine A.V., Spyer K.M., Barden J.A., Lawrence A.J. // Neurosci. 2003. V. 121. № 2. P. 411–419.
  90. Xiang Z., He C., Burnstock G. // Brain Res. 2006. V. 1099. № 1. P. 56–63.
  91. Gölöncsér F., Baranyi M., Iring A., Hricisák L., Otrokocsi L., Benyó Z., Sperlágh B. // Br. J. Pharmacol. 2021. V. 178. № 23. P. 4626–4645.
  92. Edvinsson L., Tajti J., Szalárdy L., Vécsei L. // J. Headache. Pain. 2018. V. 19. № 1. P. 21.
  93. Levy D., Burstein R., Strassman A.M. // Ann. Neurol. 2005. V. 58. № 5. P. 698–705.
  94. Segond von Banchet G., Pastor A., Biskup C., Schlegel C., Benndorf K., Schaible H.G. // Neurosci. 2002. V. 110. № 1. P. 131–145.
  95. Bellamy J., Bowen E.J., Russo A.F., Durham P.L. // Eur. J. Neurosci. 2006. V. 23. № 8. P. 2057–2066.
  96. Strecker T., Dux M., Messlinger K. // J. Vasc. Res. 2002. V. 39. № 6. P. 489–496.
  97. Ben Aissa M., Tipton A.F., Bertels Z., Gandhi R., Moye L.S., Novack M., Bennett B.M., Wang Y., Litosh V., Lee S.H., Gaisina I.N., Thatcher G.R., Pradhan A.A. // Cephalalgia. 2018. V. 38. № 8. P. 1471–1484.
  98. Ramachandran R., Bhatt D.K., Ploug K.B., HaySchmidt A., Jansen-Olesen I., Gupta S., Olesen J. // Cephalalgia. 2014. V. 34. № 2. P. 136–147.
  99. Seiler K., Nusser J.I., Lennerz J.K., Neuhuber W.L., Messlinger K. // J. Headache. Pain. 2013. V. 14. № 1. P. 74.
  100. Capuano A., Greco M.C., Navarra P., Tringali G. // Eur. J. Pharmacol. 2014. V. 740. P. 97–102.
  101. Marone I.M., De Logu F., Nassini R., De Carvalho Goncalves M., Benemei S., Ferreira J., Jain P., Li Puma S., Bunnett N.W., Geppetti P., Materazzi S. // Brain. 2018. V. 141. № 8. P. 2312–2328.
  102. Kulchitsky S., Fischer M., Messlinger K. // Cephalalgia. 2009. V. 29. № 4. P. 408–417.
  103. Feistel S., Albrecht S., Messlinger K. // J. Headache. Pain. 2013. V. 14. № 1. P. 93.
  104. Li J., Vause C.V., Durham P.L. // Brain Res. 2008. V. 1196. P. 22–32.
  105. Nassini R., Materazzi S., Benemei S., Geppetti P. // Rev. Physiol. Biochem. Pharmacol. 2014. P. 1–43.
  106. Story G.M., Peier A.M., Reeve A.J., Eid S.R., Mosbacher J., Hricik T.R., Earley T.J., Hergarden A.C., Andersson D.A., Hwang S.W., McIntyre P., Jegla T., Bevan S., Patapoutian A. // Cell. 2003. V. 112. № 6. P. 819–829.
  107. Kunkler P.E., Ballard C.J., Oxford G.S., Hurley J.H. // Pain. 2011. V. 152. № 1. P. 38–44.
  108. Cyr A.R., Huckaby L.V., Shiva S.S., Zuckerbraun B.S. // Crit. Care. Clin. 2020. V. 36. № 2. P. 307–321.
  109. De Logu F., Nassini R., Hegron A., Landini L., Jensen D.D., Latorre R., Ding J., Marini M., Souza Monteiro de Araujo D., Ramírez-Garcia P., Whittaker M., Retamal J., Titiz M., Innocenti A., Davis T.P., Veldhuis N., Schmidt BL., Bunnett N.W., Geppetti P. // Nat. Commun. 2022. V. 13. № 1. P. 646.
  110. Markovics A., Kormos V., Gaszner B., Lashgarara A., Szoke E., Sandor K., Szabadfi K., Tuka B., Tajti J., Szolcsanyi J., Pinter E., Hashimoto H., Kun J., Reglodi D., Helyes Z. // Neurobiol. Dis. 2012. V. 45. № 1. P. 633–644.
  111. Kuris A., Xu C.B., Zhou M.F., Tajti J., Uddman R., Edvinsson L. // Brain Res. 2007. V. 1173. P. 6–13.
  112. Zhang L., Zhou Y., Yang L., Wang Y., Xiao Z. // J. Headache. Pain. 2023. V. 24. № 1. P. 66.
  113. Baun M., Pedersen M.H.F., Olesen J., Jansen-Olesen I. // Cephalalgia. 2012. V. 32. № 4. P. 337–345.
  114. Park S., Jung H., Han S.W., Lee S.H., Sohn J.H. // Int. J. Mol. Sci. 2024. V. 25. № 7. P. 3706.
  115. Amin F.M., Hougaard A., Schytz H.W., Asghar M.S., Lundholm E., Parvaiz A.I., De Koning P.J.H., Andersen M.R., Larsson H.B.W., Fahrenkrug J., Olesen J., Ashina M. // Brain. 2014. V. 137. № 3. P. 779–794.
  116. Jansen-Olesen I., Baun M., Amrutkar D V., Ramachandran R., Christophersen D V., Olesen J. // Neuropeptides. 2014. V. 48. № 2. P. 53–64.
  117. Savage J.C., Gould D.H. // J. Chromatogr. B. Biomed. Sci. Appl. 1990. V. 526. P. 540–545.
  118. Paul B.D., Snyder S.H. // Biochem. Pharmacol. 2018. V. 149. P. 101–109.
  119. Olson K.R., DeLeon E.R., Liu F. // Nitric Oxide. 2014. V. 41. P. 11–26.
  120. Cao X., Wu Z., Xiong S., Cao L., Sethi G., Bian J. // Biochem. Pharmacol. 2018. V. 149. P. 20–28.
  121. Sitdikova G.F., Weiger T.M., Hermann A. // Pflugers Arch. 2010. V. 459. № 3. P. 389–397.
  122. Ogawa H., Takahashi K., Miura S., Imagawa T., Saito S., Tominaga M., Ohta T. // Neurosci. 2012.,V. 218. P. 335–343.
  123. Yakovlev A.V., Kurmasheva E.D., Ishchenko Y., Giniatullin R., Sitdikova G.F. // Front. Cell. Neurosci. 2017. V. 11. P. 375.
  124. Takahashi T., Aoki Y., Okubo K., Maeda Y., Sekiguchi F., Mitani K., Nishikawa H., Kawabata A. // Pain. 2010. V. 150. № 1. P. 183–191.
  125. Maeda Y., Aoki Y., Sekiguchi F., Matsunami M., Takahashi T., Nishikawa H., Kawabata A. // Pain. 2009. V. 142. № 1. P. 127–132.
  126. Matsui K., Tsubota M., Fukushi S., Koike N., Masuda H., Kasanami Y., Miyazaki T., Sekiguchi F., Ohkubo T., Yoshida S., Mukai Y., Oita A., Takada M., Kawabata A. // J. Pharmacol. Sci. 2019. V. 140. № 3. P. 310–312.
  127. Yang H.Y., Wu Z.Y., Wood M., Whiteman M., Bian J.S. // Antioxid. Redox. Signal. 2014. V. 20. № 1. P. 31–41.
  128. Yakovleva O., Bogatova K., Mukhtarova R., Yakovlev A., Shakhmatova V., Gerasimova E., Ziyatdinova G., Hermann A., Sitdikova G. // Biomolecules. 2020. V. 10. № 7. P. 995.
  129. Яковлев А.В., Ситдикова Г.Ф. // Ген. Клет. 2014. V. 9. № 3. P. 34–49.
  130. Yakovlev A.V., Detterer A.S., Yakovleva O.V., Hermann A., Sitdikova G.F. // J. Pharmacol. Sci. 2024. V. 155. № 4. P. 131–139.
  131. Mustafa A.K., Sikka G., Gazi S.K., Steppan J., Jung S.M., Bhunia A.K., Barodka V.M., Gazi F.K., Barrow R.K., Wang R., Amzel L.M., Berkowitz D.E., Snyder S.H. // Circ. Res. 2011. V. 109. № 11. P. 1259–1268.
  132. Leffler C.W., Parfenova H., Basuroy S., Jaggar J.H., Umstot E.S., Fedinec A.L. // Amer. J. Physiol. Heart. Circ. Physiol. 2011. V. 300. № 2. P. H440–H447.
  133. Coletta C., Papapetropoulos A., Erdelyi K., Olah G., Módis K., Panopoulos P., Asimakopoulou A., Gerö D., Sharina I., Martin E., Szabo C. // Proceed. Nat. Acad. Sci. 2012. V. 109. № 23. P. 9161–9166.
  134. Dux M., Will C., Vogler B., Filipovic M.R., Messlinger K. // Br. J. Pharmacol. 2016. V. 173. № 3. P. 431–445.
  135. Kida K., Marutani E., Nguyen R.K., Ichinose F. // Nitric Oxide. 2015. V. 46. P. 87–92.
  136. Melo I.S.F., Rodrigues F.F., Costa S.O.A.M., Braga A.V., Morais M.Í., Vaz J.A., Neto L.S., Galvão I., Modolo L.V., Amaral F.A., Oliveira RB.., De Fátima Â., Coelho M.M., Machado R.R. // Eur. J. Pharmacol. 2019. V. 856. P. 172404.
  137. Chen H., Xie K., Chen Y., Wang Y., Wang Y., Lian N., Zhang K., Yu Y. // Int. Immunopharmacol. 2019. V. 75. P. 105746.
  138. Marino A., Martelli A., Citi V., Fu M., Wang R., Calderone V., Levi R. // Br. J. Pharmacol. 2016. V. 173. № 22. P. 3222–3234.
  139. Rodrigues L., Ekundi-Valentim E., Florenzano J., Cerqueira A.R.A., Soares A.G., Schmidt T.P., Santos K.T., Teixeira S.A., Ribela M.T.C.P., Rodrigues S.F., De Carvalho M.H., De Nucci G., Wood M., Whiteman M., Muscará M.N., Costa S.K.P. // Pharmacol. Res. 2017. V. 115. P. 255–266.
  140. Feng X., Zhou Y.L., Meng X., Qi F.H., Chen W., Jiang X., Xu G.Y. // Mol. Pain. 2013. V. 9.
  141. Miao X., Meng X., Wu G., Ju Z., Zhang H.G., Hu S., Xu G.Y. // Mol. Pain. 2014. V. 10.
  142. Garattini E.G., Santos B.M., Ferrari D.P., Capel C.P., Francescato H.D.C., Coimbra T.M., Leite-Panissi C.R.A., Branco L.G.S., Nascimento G.C. // Nitric Oxide. 2019. V. 93. P. 90–101.
  143. Eberhardt M., Dux M., Namer B., Miljkovic J., Cordasic N., Will C., Kichko T.I., De la Roche J., Fischer M., Suárez S.A., Bikiel D., Dorsch K., Leffler A., Babes A., Lampert A., Lennerz J.K., Jacobi J., Martí M.A., Doctorovich F., Högestätt E.D., Zygmunt P.M., Ivanovic-Burmazovic I., Messlinger K., Reeh P., Filipovic M.R. // Nat. Commun. 2014. V. 5. № 1. P. 4381.
  144. Hajna Z., Sághy É., Payrits M., Aubdool A.A., Szőke É., Pozsgai G., Bátai I.Z., Nagy L., Filotás D., Helyes Z., Brain S.D., Pintér E. // J. Mol. Neurosci. 2016. V. 60. № 2. P. 157–170.
  145. Trevisani M., Patacchini R., Nicoletti P., Gatti R., Gazzieri D., Lissi N., Zagli G., Creminon C., Geppetti P., Harrison S. // Br. J. Pharmacol. 2005. V. 145. № 8. P. 1123–1131.
  146. Lu W., Li J., Gong L., Xu X., Han T., Ye Y., Che T., Luo Y., Li J., Zhan R., Yao W., Liu K., Cui S., Liu C. // Br. J. Pharmacol. 2014. V. 171. № 6. P. 1534–1550.
  147. Roa-Coria J.E., Pineda-Farias J.B., Barragán-Iglesias P., Quiñonez-Bastidas G.N., Zúñiga-Romero Á., Huerta-Cruz J.C., Reyes-García J.G., Flores-Murrieta F.J., Granados-Soto V., Rocha-González H.I. // BMC. Neurosci. 2019. V. 20. № 1. P. 1.
  148. Andersson D.A., Gentry C., Bevan S. // PLoS One. 2012. V. 7. № 10. P. e46917.
  149. Xu G.Y., Winston J.H., Shenoy M., Zhou S., Chen J.D., Pasricha P.J. // Mol. Pain. 2009. V. 5.
  150. Okubo K., Matsumura M., Kawaishi Y., Aoki Y., Matsunami M., Okawa Y., Sekiguchi F., Kawabata A. // Br. J. Pharmacol. 2012. V. 166. № 5. P. 1738–1743.
  151. Wang Q., Zhu H., Zou K., Yuan B., Zhou Y.L., Jiang X., Yan J., Xu G.Y. // Mol. Pain. 2015. V. 11.
  152. Nowaczyk A., Kowalska M., Nowaczyk J., Grześk G. // Int. J. Mol. Sci. 2021. V. 22. № 11. P. 6029.
  153. Fan W., Dong W., Leng S., Li D., Cheng S., Li C., Qu H., He H. // J. Mol. Histol. 2008. V. 39. № 4. P. 427–433.
  154. Choi Y.K., Kim Y.M. // Front. Cardiovasc. Med. 2021. V. 8.
  155. Arngrim N., Schytz H.W., Britze J., Vestergaard M.B., Sander M., Olsen K.S., Olesen J., Ashina M. // Cephalalgia. 2018. V. 38. № 4. P. 697–706.
  156. Hwang H., Lee S., Heo Y.W., Ha W.S., Kim K.M., Cha Y.S. // Front. Toxicol. 2025. V. 7.
  157. Bandara S.M.R., Samita S., Kiridana A.M., Herath H.M.M.T.B. // BMC Neurol. 2021. V. 21. № 1. P. 407.
  158. Li X., Clark D.J. // Pain. 2000. V. 86. № 1. P. 75–80.
  159. Li X., Clark J.D. // J. Pain. 2003. V. 4. № 2. P. 101–107.
  160. Li X., Lighthall G., Liang D., Clark J.D. // J. Neurosci. Res. 2004. V. 78. № 4. P. 533–541.
  161. Li X., Angst M.S., Clark J.D. // Mol. Brain. Res. 2001. V. 86. № 1–2. P. 56–62.
  162. Liang D., Li X., Lighthall G., Clark J.D. // Neurosci. 2003. V. 121. № 4. P. 999–1005.
  163. Li X., Clark J.D. // Eur. J. Pharmacol. 2002. V. 450. № 1. P. 43–48.
  164. Fan W., Huang F., Wu Z., Zhu X., Li D., He H. // J. Neurosci. Res. 2011. V. 89. № 6. P. 802–807.
  165. Shi X., Li X., Clark J.D. // Mol. Pain. 2005. V. 1.
  166. Nascimento C.G.O., Branco L.G.S. // Eur. J. Pharmacol. 2007. V. 556. № 1–3. P. 55–61.
  167. Nascimento C.G.O., Branco L.G.S. // Eur. J. Pharmacol. 2008. V. 581. № 1–2. P. 71–76.
  168. Carvalho P.G., Branco L.G.S., Panissi C.R.A.L. // Brain Res. 2011. V. 1385. P. 107–113.
  169. Hervera A., Leánez S., Negrete R., Motterlini R., Pol O. // PLoS One. 2012. V. 7. № 8.
  170. Chaves H.V., Do Val D.R., Ribeiro K.A., Lemos J.C., Souza R.B., Gomes F.I.F., Da Cunha R.M.S., De Paulo Teixeira Pinto V., Filho G.C., De Souza M.H.L.P., Bezerra M.M., De Castro Brito G.A. // Inflam. Res. 2018. V. 67. № 5. P. 407–422.
  171. Poss K.D., Tonegawa S. // Proceed. Nat. Acad. Sci. 1997. V. 94. № 20. P. 10925–10930.
  172. Chen K., Gunter K., Maines M.D. // J. Neurochem. 2000. V. 75. № 1. P. 304–313.
  173. Bello M.G., Berni L., Gai P., Mirabella C., Ndisang J.F., Masini E., Bani Sacchi P.F.M.T. // Inflam. Res. 1998. V. 47. № 0. P. 7–8.
  174. Takamiya R., Murakami M., Kajimura M., Goda N., Makino N., Takamiya Y., Yamaguchi T., Ishimura Y., Hozumi N., Suematsu M. // Amer. J. Physiol. Heart. Circ. Physiol. 2002. V. 283. № 3.
  175. Wilkinson W., Gadeberg H., Harrison A., Allen N., Riccardi D., Kemp P. // Br. J. Pharmacol. 2009. V. 158. № 3. P. 862–871.
  176. Wilkinson W.J., Kemp P.J. // J. Physiol. 2011. V. 589. № 13. P. 3055–3062.
  177. Al-Karagholi M.A.M., Gram C., Nielsen C.A.W., Ashina M. // CNS Drugs. 2020. V. 34. № 4. P. 325–335.
  178. Al-Karagholi M.A.M., Ghanizada H., Waldorff Nielsen C.A., Skandarioon C., Snellman J., Lopez-Lopez C., Hansen J.M., Ashina M. // Pain. 2021. V. 162. № 10. P. 2512–2520.
  179. Hou S., Xu R., Heinemann S.H., Hoshi T. // Proceed. Nat. Acad. Sci. 2008. V. 105. № 10. P. 4039–4043.
  180. Dong D.L., Zhang Y., Lin D.H., Chen J., Patschan S., Goligorsky M.S., Nasjletti A., Yang B.F., Wang W.H. // Hypertens. 2007. V. 50. № 4. P. 643–651.

Supplementary files

Supplementary Files
Action
1. JATS XML

Copyright (c) 2025 Russian Academy of Sciences

Согласие на обработку персональных данных

 

Используя сайт https://journals.rcsi.science, я (далее – «Пользователь» или «Субъект персональных данных») даю согласие на обработку персональных данных на этом сайте (текст Согласия) и на обработку персональных данных с помощью сервиса «Яндекс.Метрика» (текст Согласия).